Nylon co to za materiał? Właściwości i zastosowania

Zastanawiasz się, nylon – co to za materiał i dlaczego tak często pojawia się na metkach ubrań, plecaków czy rajstop? Chcesz wiedzieć, jak wypada na tle bawełny, poliestru czy elastanu i gdzie sprawdzi się najlepiej? Z tego artykułu dowiesz się, z czego powstaje nylon, jakie ma właściwości, gdzie się go stosuje i jak dbać o odzież z poliamidu.

Nylon – co to za materiał?

Nylon, czyli poliamid, to włókno syntetyczne produkowane w laboratorium z polimerów zawierających grupy amidowe. W 1935 roku opracował go amerykański chemik Wallace Carothers, pracujący dla firmy DuPont w Wilmington w USA. Na rynek trafił kilka lat później i bardzo szybko zmienił przemysł włókienniczy, bo był tańszą i trwalszą alternatywą dla jedwabiu.

W strukturze chemicznej nylonu występują długie łańcuchy polimerowe, a wiązania amidowe przypominają te obecne w białkach jedwabiu. Dlatego nylon często nazywa się syntetycznym zamiennikiem jedwabiu. Na metkach możesz spotkać różne oznaczenia, np. nylon 6, nylon 6,6 – liczby odnoszą się do ilości atomów węgla w monomerach tworzących włókno.

Skąd wzięła się nazwa nylon?

Historia nazwy jest niemal tak ciekawa, jak sam materiał. W firmie DuPont pracowali zarówno amerykańscy, jak i brytyjscy specjaliści, którzy wspólnie rozwijali nowe włókno. Nazwa nylon miała symbolicznie nawiązywać do dwóch ważnych miast: NY od New York i LON od London. W ten sposób podkreślono międzynarodowy charakter projektu i współpracę dwóch zespołów.

Dziś nylon funkcjonuje pod wieloma nazwami handlowymi. W starszych produktach możesz spotkać określenia takie jak stilon czy polana, ale wszystkie odnoszą się do tej samej grupy włókien – poliamidów.

Jak wygląda materiał nylon?

To, jak odbierasz nylon w dotyku i wyglądzie, zależy od sposobu produkcji przędzy i rodzaju tkaniny. W rajstopach czy pończochach występuje jako bardzo cienkie, gładkie i elastyczne włókno, o lekkim połysku i jedwabistym chwycie. W kurtkach czy odzieży outdoorowej pojawia się już w formie grubszej, mniej błyszczącej, ale bardzo odpornej tkaniny.

Ten sam poliamid może więc dać zupełnie różne efekty: od delikatnej bielizny i koronek, przez lekkie szorty sportowe, aż po wytrzymałe plecaki czy liny. To jedna z jego największych zalet – szeroki zakres możliwych zastosowań przy zachowaniu podobnych właściwości chemicznych.

Jakie właściwości ma nylon?

Nylon łączy w sobie cechy, które są szczególnie cenione w odzieży, akcesoriach outdoorowych i technicznych tkaninach. W wielu zastosowaniach wypiera nawet poliester, bo zapewnia inny balans między wytrzymałością, elastycznością i komfortem noszenia.

Wytrzymałość i odporność

Włókna nylonowe wyróżniają się bardzo wysoką wytrzymałością na rozciąganie. Oznacza to, że materiał trudno zerwać, a odzież dobrze znosi intensywne użytkowanie. Tkaniny z poliamidu są też odporne na otarcia i ścieranie, dlatego idealnie nadają się na spodnie trekkingowe, plecaki, rękawice czy odzież roboczą narażoną na codzienny kontakt z twardymi powierzchniami.

Dużą zaletą jest też stabilność wymiarów – nylon dobrze trzyma formę i nie odkształca się. Ubrania nie wypychają się tak szybko na kolanach czy łokciach, a dodatki zachowują kształt przez długi czas. To właśnie ta cecha sprawiła, że poliamid stosuje się jako dodatek wzmacniający w wielu mieszankach z bawełną czy wiskozą.

Wodoodporność, wiatr i bakterie

Jedną z najważniejszych zalet nylonu jest niska chłonność wody. Włókno prawie nie nasiąka, przez co tkaniny poliamidowe są odporne na przemakanie i szybko schną po zmoczeniu. Połączone z powłokami hydrofobowymi dają materiały na kurtki przeciwdeszczowe, płaszcze nieprzemakalne czy pokrowce outdoorowe.

Nylon dobrze chroni też przed wiatrem i chłodem. Gęsto tkane tkaniny ograniczają przepływ powietrza, dzięki czemu sprawdzają się w kurtkach zimowych, wiatrówkach i odzieży na zmienną pogodę. Kolejny atut to odporność na rozwój bakterii i grzybów – włókno nie stanowi dla nich dobrego środowiska, co ma duże znaczenie w bieliźnie, strojach kąpielowych czy odzieży treningowej.

Nylon łączy wysoką odporność mechaniczną, niską chłonność wody i barierę dla bakterii, co sprawia, że jest jednym z najczęściej wybieranych materiałów na odzież sportową i outdoorową.

Komfort noszenia i wygląd

Nylon jest lekki, miękki i przyjemny w dotyku. W cienkich dzianinach daje wrażenie delikatności zbliżonej do jedwabiu, w grubszych tkaninach pozostaje wygodny i nie ciąży na ciele. Dobrze przepuszcza powietrze w porównaniu z wieloma innymi syntetykami, choć jego oddychalność nadal jest niższa niż u naturalnych włókien takich jak bawełna czy len.

Ogromną zaletą z perspektywy producentów i użytkowników jest też łatwa barwioność. Poliamid bardzo dobrze przyjmuje barwniki i utrzymuje kolor, więc w ofercie znajdziesz szeroką gamę głębokich i intensywnych odcieni. Trzeba jedynie uważać na promieniowanie UV – pod wpływem słońca kolory mogą z czasem blednąć, a białe wyroby lekko żółknąć.

Wady nylonu

Każdy materiał ma słabsze strony i nylon nie jest tu wyjątkiem. Ze względu na niską chłonność wody i umiarkowaną oddychalność nie sprawdza się najlepiej w czasie upałów. W bardzo wysokiej temperaturze przy ciele może pojawić się uczucie lepkości, a pot pozostaje na powierzchni skóry lub ubrania dłużej niż w przypadku bawełny.

Poliamid jest też łatwopalny i ma tendencję do elektryzowania się, zwłaszcza w suchym, ogrzewanym powietrzu. Niektóre tkaniny nylonowe mogą się mechacić w miejscach narażonych na tarcie. Materiał źle znosi bardzo wysokie temperatury – zbyt gorące prasowanie czy kontakt z rozgrzanym kaloryferem może go odkształcić albo stopić.

Gdzie stosuje się nylon?

Wszechstronne właściwości sprawiły, że nylon zagościł nie tylko w szafie, ale też w wielu przedmiotach codziennego użytku i elementach technicznych. Już pierwsze zastosowania – szczoteczka do zębów z włosiem nylonowym i pończochy nylonowe w latach 40. – pokazały, jak szerokie ma możliwości.

Odzież i bielizna

W branży odzieżowej nylon jest jednym z filarów produkcji. Wykorzystuje się go do szycia bardzo różnych typów ubrań, w zależności od grubości przędzy i rodzaju splotu. W szafie wielu osób znajdziesz sporo rzeczy, które zawierają poliamid, nawet jeśli nie zwraca się na to uwagi przy zakupie.

Najczęstsze zastosowania w odzieży to:

• rajstopy i pończochy damskie,
• bielizna, bokserki, koronkowe majtki,
• stroje kąpielowe i bikini,
• kurtki przeciwdeszczowe i przejściowe,
• kurtki zimowe i wiatrówki,
• odzież robocza narażona na przetarcia.

W odzieży sportowej nylon bardzo często występuje w połączeniu ze spandexem (elastanem, lycrą). Spandex odpowiada za mocną elastyczność i powrót materiału do formy, a nylon za wytrzymałość i odporność na bakterie. Taka mieszanka sprawdza się w:

• legginsach treningowych,
• rashguardach i koszulkach kompresyjnych,
• spodenkach do sztuk walki,
• odzieży biegowej i fitness.

Sprzęt outdoorowy i techniczny

Nylon odegrał ogromną rolę w rozwoju turystyki i sportów outdoorowych. Wytrzymałe, lekkie i odporne na wodę tkaniny poliamidowe wykorzystuje się w produkcji ekwipunku, który musi wytrzymać trudne warunki terenowe. W wielu produktach wypiera naturalne włókna, bo lepiej radzi sobie z wilgocią i mechanicznymi obciążeniami.

Z nylonu produkuje się między innymi:

1. plecaki trekkingowe, torby sportowe i saszetki,
2. lina i sieci,
3. spadochrony i linki do wspinaczki rekreacyjnej,
4. pokrowce, namioty i śpiwory,
5. piłki do koszykówki, rękawice, buty sportowe.

Poza branżą odzieżową poliamid znajdziesz też w dywanach, dywanikach łazienkowych, ścierkach, poszewkach czy włosiu pędzli malarskich. Często występuje tam jako dodatek, który zwiększa trwałość, ogranicza gniecenie i poprawia stabilność wyrobów.

Jak dbać o tkaniny nylonowe?

Jedną z przewag nylonu nad wieloma innymi włóknami jest łatwa pielęgnacja. Materiał dobrze znosi pranie, nie wymaga skomplikowanych zabiegów i szybko wysycha. Trzeba jednak przestrzegać kilku prostych zasad, żeby zachować kształt, kolor i gładkość tkaniny jak najdłużej.

Jak prać nylon?

Większość ubrań z nylonu można swobodnie prać w pralce. Ważne jest jednak dobranie temperatury i programu do stopnia zabrudzenia i rodzaju odzieży. Wysoka temperatura nie zawsze poprawi efekt, a może przyspieszyć starzenie się materiału i blaknięcie barw.

Przy praniu nylonu sprawdzają się takie zasady:

• stosuj temperaturę w zakresie 40–60°C, zależnie od zabrudzeń i zaleceń z metki,
• wybierz program do tkanin syntetycznych lub delikatnych,
• ogranicz siłę wirowania, by zmniejszyć ryzyko zagnieceń,
• nie używaj wybielaczy chlorowych, które mogą osłabić włókna i kolor,
• postaw na płyn do prania tkanin syntetycznych zamiast proszku.

Mokre ubrania z nylonu schnią bardzo szybko. Najlepiej rozwiesić je w przewiewnym miejscu, ale unikać długiego wystawiania na ostre słońce, szczególnie jeśli materiał ma intensywny kolor. Silne promieniowanie UV skraca życie barwnika i przyspiesza żółknięcie jasnych wyrobów.

Jak prasować nylon?

Nylon ma naturalną odporność na gniecenie, dlatego w wielu przypadkach prasowanie nie jest potrzebne. Jeśli jednak zależy ci na idealnie gładkiej powierzchni, można sięgnąć po żelazko, ale w kontrolowanych warunkach. Zbyt wysoka temperatura może stopić włókna i zostawić trwałe ślady.

Bezpieczne prasowanie nylonu wygląda tak:

Nylon, poliester, spandex – czym się różnią?

Na metkach sportowych ubrań często obok siebie pojawiają się nylon, poliester i spandex. Wszystkie trzy włókna są syntetyczne, ale każde ma inne zadanie w gotowej tkaninie. W odzieży treningowej do MMA, BJJ, biegania czy fitnessu łączy się je po to, by uzyskać dobry kompromis między dopasowaniem, trwałością i komfortem.

Nylon a spandex

Spandex (elastan, lycra) to włókno wyjątkowo elastyczne. Można je mocno rozciągnąć, a ono zawsze wraca do pierwotnego kształtu. Nylon sam w sobie jest raczej nierozciągliwy, ale bardzo mocny. Połączenie tych dwóch włókien daje dzianiny, które idealnie dopasowują się do ciała, nie ograniczają ruchów, a jednocześnie są odporne na rozerwania i działanie bakterii.

Dlatego w legginsach, rashguardach czy dopasowanych koszulkach treningowych często znajdziesz mieszankę typu: nylon + spandex. Poliamid odpowiada za wytrzymałość i przewiewność, a elastan za komfort ruchu i „sprężystość” materiału.

Nylon a poliester

Poliester to drugi bardzo popularny syntetyk. Dobrze odprowadza pot, jest lekki, nie moknie na deszczu i szybko schnie. W odzieży treningowej często dominuje jako główny składnik, ale coraz częściej ustępuje miejsca mieszankom z nylonem i elastanem, gdy liczy się większy komfort i lepsza oddychalność.

Nylon na tle poliestru wyróżnia się wyższą wytrzymałością mechaniczną, mniejszą sztywnością i nieco lepszą przepuszczalnością powietrza, ale gorzej znosi wysokie temperatury. Dlatego wybór między nimi zależy od przeznaczenia – na techniczną odzież górską i sportową często wybiera się nylon, a na codzienne bluzy czy spodnie dresowe sam poliester sprawdzi się bardzo dobrze.

Nylon najlepiej wypada tam, gdzie liczy się wytrzymałość, odporność na wodę i szybkie schnięcie, a naturalne tkaniny nie spełniają wymagań użytkowych.